Zaznacz stronę
Czym jest neutralność klimatyczna?

Czym jest neutralność klimatyczna?

 

W przestrzeni publicznej coraz częściej pojawia się termin – neutralność klimatyczna. Odmieniany na wiele sposobów często używany jest bez wyjaśnienia. Chcemy opisać w możliwie prosty sposób, czym jest neutralność klimatyczna, jakie działania należy zrealizować, żeby ją osiągnąć i w jaki sposób wiąże się ona z funkcjonowaniem Portu Czystej Energii.

Neutralność klimatyczna to równowaga pomiędzy emisją gazów cieplarnianych*, a ich pochłanianiem przez gleby, lasy i zbiorniki wodne. Chcąc ją osiągnąć, należy z jednej strony podjąć szereg działań mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń do atmosfery, a z drugiej zadbać o zwiększenie wykorzystania naturalnych pochłaniaczy gazów cieplarnianych, które w atmosferze są obecne.

Osiągnięcie neutralności klimatycznej jest ogromnym wyzwaniem dla wszystkich. Zmiany klimatu nie są przypisane do granic państw, dlatego tylko wspólna praca ma sens. Bardzo istotne są działania o skali globalnej, ale nie mniej ważne są te lokalne.

Polska jako kraj należący do Unii Europejskiej zobowiązała się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 roku. Żeby osiągnąć ten cel Unia Europejska ustanowiła strategię, która daje wskazówki i narzędzia potrzebne do jego realizacji.

Czym jest Europejski Zielony Ład (ang. European Green Deal)?

Europejski Zielony Ład to strategia rozwoju, mająca na celu przekształcić Unię Europejską w obszar neutralny klimatycznie. Zakłada ona stopniowe ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o 55% netto do 2050 roku – kiedy społeczeństwo ma stać się przygotowane na zmianę klimatu i w pełni przystosowane do nieuniknionych skutków tego zjawiska. W ramach strategii podkreśla się potrzebę całościowego podejścia, łączącego różne sektory gospodarki, aby w przemyślany sposób realizować cele klimatyczne, do których należą:

  • produkcja czystej, bezpiecznej i przystępnej cenowo energii
  • prowadzenie gospodarki obiegu zamkniętego
  • ograniczenie poziomu emisji zanieczyszczeń
  • odpowiedzialne budownictwo
  • ochrona i odbudowa różnorodności biologicznej
  • zrównoważenie systemu żywnościowego
  • wprowadzenie ekologicznej i inteligentnej mobilności

W ramach „Green Dealu” wprowadzone zostały inicjatywy polityczno-legislacyjne, określające ramy działań dla poszczególnych sektorów. Wśród takich inicjatyw są m.in. Pakiet Fit For 55, Europejskie Prawo Klimatyczne, unijna strategia na rzecz bioróżnorodności 2030, strategia „Od pola do stołu”, Europejska Strategii Przemysłowa, czy działania na rzecz gospodarki obiegu zamkniętego.

Działanie Portu Czystej Energii spójne z celami neutralności klimatycznej

Port Czystej Energii będzie nowoczesną, przyjazną środowisku elektrociepłownią, która przetworzy 160 tys. ton odpadów nienadających się do recyklingu i wyprodukuje z nich energię elektryczną i ciepło. Dzięki swojej działalności przyczyni się do realizacji założeń ujętych w strategii Europejskiego Zielonego Ładu.

1. Pozwoli na zróżnicowanie źródeł energii w regionie oraz ograniczenie wydobycia paliw kopalnych wykorzystywanych w tradycyjnej energetyce i ciepłownictwie. Będzie to bezpieczne źródło mocy, ponieważ paliwo potrzebne do produkcji energii będzie pochodzić z regionu i nie będzie narażone na wahania cen oraz dostępność surowców na rynkach międzynarodowych. Dodatkowo, instalacja będzie produkowała energię elektryczną w skojarzeniu z ciepłem systemowym (kogeneracja). Dzięki zastosowaniu jedynie tego rozwiązania, poziom emisji dwutlenku węgla może zmniejszyć się aż o 164 tys. ton rocznie, względem oddzielnej produkcji energii elektrycznej i ciepła na bazie węgla. Oczywiście skala produkcji energii z odpadów przy obecnej i planowanej infrastrukturze nie jest w stanie zabezpieczyć w całości zapotrzebowania na energie w Polsce. Niemniej jednak może być istotnym komponentem tzw. miksu energetycznego. Szacuje się, że do 10% gospodarstw domowych w Polsce mogłoby być ogrzanych ciepłem z odpadów.

2. W 2035 r. nastąpi w Polsce skokowe ograniczenie możliwości deponowania odpadów na składowiskach. Maksymalny poziom składowania odpadów komunalnych wyniesie 10% z masy przyjętych do zagospodarowania odpadów (obecnie w Polsce składuje się ok. 40% odpadów). Składowanie odpadów jest najgorszym i najbardziej pierwotnym sposobem ich utylizacji, a odzysk energii z odpadów nienadających się do recyklingu jest alternatywą znacznie korzystniejszą dla środowiska. Wpisuje się również w idee gospodarki cyrkularnej, ponieważ dzięki przekształceniu termicznemu odpadów, produkowana jest energia i ciepło, które wraca do mieszkańców.

3. Zakłady termicznego przekształcania odpadów podlegają bardzo restrykcyjnym przepisom i wymaganiom dot. emisji. Port Czystej Energii objęty jest m.in. wymogom BAT (Best Available Techniques) określonym Decyzją Wykonawczą Komisji (UE) 2019/2010, mówiącą głównie o normach związanych z zanieczyszczeniami środowiska. Przestrzegając tych regulacji w zakładzie należało zamontować dodatkowe elementy systemu oczyszczania spalin i monitoringu emisji. Dzięki ich zastosowaniu Port Czystej Energii będzie jedną z najnowocześniejszych tego typu instalacji w Europie.

Zmiany klimatu to w większości efekt działalności człowieka i to my musimy temu zaradzić. Ważnym ogniwem działalności Portu Czystej Energii jest edukacja. Wierzymy, że wyedukowane społeczeństwo podejmuje świadome decyzje i aktywnie działa na rzecz klimatu. Przygotowaliśmy materiały edukacyjne w obszarach najbliższych naszej działalności – zmian klimatu i odpadów. Zachęcamy do korzystania! Dostępne są tutaj:
http://blog.portczystejenergii.pl/halo-tu-ziemia-jak-mnie-slyszysz-scenariusze-zajec-edukacyjnych/

* gazy cieplarniane to: dwutlenek węgla, metan, podtlenek azotu, fluorowęglowodory, perfluorowęglowodory i sześciofluorek siarki

 

Czysta energia, nowoczesny Gdańsk – broszura informacyjna o Porcie Czystej Energii

Czysta energia, nowoczesny Gdańsk – broszura informacyjna o Porcie Czystej Energii

wp do bloga o broszurze

 

Przedstawiamy najnowszą publikację Portu Czystej Energii. W broszurze znajdują się informacje na temat instalacji, jej parametrów technicznych, szczegółowy opis procesu spalania i poszczególnych części Zakładu. Opowiadamy o produkowanej w kogeneracji energii elektrycznej i cieplnej. Wskazujemy korzyści dla mieszkańców i regionu z funkcjonującego Zakładu oraz opowiadamy o jego metropolitalnym charakterze. W broszurze znajdują się również liczne infografiki i dane liczbowe oraz kamienie milowe budowy, a także inne informacje na temat naszej działalności.

 

Zapraszamy do lektury!

Broszura informacyjna Portu Czystej Energii – pobierz PDF

Information brochure – download PDF

PS. Zapraszamy także do obejrzenia filmu na temat trzech ważnych elementów naszej instalacji (link znajduje się TUTAJ) oraz relacji z uroczystego chrztu walczaka dostępnej W TYM MIEJSCU

Halo, tu ziemia! Jak mnie słyszysz? – scenariusze zajęć  edukacyjnych

Halo, tu ziemia! Jak mnie słyszysz? – scenariusze zajęć edukacyjnych

W obliczu coraz szybciej postępujących zmian klimatycznych, musimy zwiększyć świadomość ekologiczną, wsłuchać się w potrzeby naszej planety i zacząć działać! Naukowcy publikują dane dotyczące gwałtownego wzrostu temperatur i powstawania coraz częściej ekstremalnych zjawisk pogodowych takich jak huragany, deszcze nawalne i powodzie. Lektura tych publikacji może budzić niepokój, ponieważ wielu z nas nie wie, czy tym zjawiskom można skutecznie przeciwdziałać. Można i trzeba, na skale swoich możliwości. Świadomość jest kluczem do podejmowania decyzji, które mają wpływ na ochronę otaczającego nas środowiska. Zgodnie z zasadą: myśl globalnie, działaj lokalnie.

Jako Port Czystej Energii wychodzimy temu naprzeciw. Już od 2024 roku będziemy utylizować odpady nienadające się do recyklingu, a w tym procesie uzyskamy energię elektryczną i ciepło wolne od węgla. Nasza instalacja ma dużo korzyści środowiskowych, a jej uruchomienie wpłynie na polepszenie jakości życia mieszkańców. Niemniej będąc elementem całego systemu gospodarki odpadami komunalnymi widzimy, jak ilość odpadów wytwarzanych w gospodarstwach domowych dynamicznie wzrasta, a jakość segregacji, mimo ciągłej edukacji w tym zakresie prowadzonej od lat, jest nadal bardzo zła.

Jednym z filarów naszej działalności jest edukacja, którą realizujemy w różnych formach. Dla nauczycieli i edukatorów, uczących młodzież, stworzyliśmy materiały edukacyjne w dwóch obszarach tematycznych, najbliższych naszej działalności: „Klimat się zmienia. Zmieńmy swoje przyzwyczajenia” oraz „Odpady to cenne surowce”. Lekcje przygotowane zostały dla uczniów klas 7-8 szkoły podstawowej oraz uczniów szkół ponadpodstawowych. Nauczyciele znajdą w nich odniesienia do podstawy programowej, podkreślone cele zajęć oraz przykładowy tok lekcji z gotowymi kartami pracy. Do każdego scenariusza opracowano też dedykowane tablice edukacyjne i  prezentacje, które mają uzupełnić omawiane zagadnienia.

  • Lekcja – „Klimat się zmienia. Zmieńmy swoje przyzwyczajenia.”

Prezentujemy przyczyny i konsekwencje zmian klimatu. Wskazujemy na możliwości zapobiegania lub ograniczania emisji gazów cieplarnianych oraz uczymy w jaki sposób można się adaptować do zmian wywoływanych przez globalne ocieplenie. W ramach lekcji wyjaśniamy różnice pomiędzy energią odnawialną i nieodnawialną. Wymieniamy alternatywne źródła energii, uzasadniając konieczność ich wykorzystywania.

„Klimat się zmienia – zmieńmy swoje przyzwyczajenia” – scenariusz dla klas 7 i 8 szkół podstawowych

„Klimat się zmienia – zmieńmy swoje przyzwyczajenia” – scenariusz dla szkół ponadpodstawowych

„Klimat się zmienia – zmieńmy swoje przyzwyczajenia” – prezentacja

„Klimat się zmienia – zmieńmy swoje przyzwyczajenia” – tablica edukacyjna

  • Lekcja – „Odpady to cenne surowce”

Podnosimy świadomość uczniów na temat odpowiedzialnego postępowania z odpadami, zgodnie z gospodarką obiegu zamkniętego. Wyjaśniamy, na czym ona polega oraz wymieniamy sposoby zagospodarowania odpadów. Dzielimy się wiedzą na temat instalacji termicznego przekształcania, wskazując ich rolę w gospodarce odpadami.

„Odpady to cenne surowce” – scenariusz dla klas 7 i 8 szkół podstawowych

„Odpady to cenne surowce” – scenariusz dla szkół ponadpodstawowych

„Odpady to cenne surowce” – prezentacja

„Odpady to cenne surowce” – tablica edukacyjna

Edukując młodzież chcemy budować u młodego pokolenia świadomość wpływu człowieka na środowisko. Może on być dobry lub zły, a właściwą drogę można obrać jedynie rozumiejąc zależności pomiędzy działaniami, a ich skutkami.

Turbogenerator w Porcie Czystej Energii – czym jest i w jaki sposób działa?

Turbogenerator w Porcie Czystej Energii – czym jest i w jaki sposób działa?

Port Czystej Energii to nowoczesna elektrociepłownia, która będzie przekształcać 160 tys. ton bezużytecznych odpadów rocznie, co pozwoli wyprodukować 109 GWh energii elektrycznej i 509 TJ ciepła. Do produkcji energii w gdańskiej elektrociepłowni wykorzystany zostanie specjalny silnik, fachowo nazywany turbogeneratorem. Czym jest i jak on działa?

Turbogenerator to silnik wykorzystujący energię cieplną pary wodnej do napędu generatora elektrycznego. Jest on elementem układu wodno-parowego, czyli zbioru wszystkich urządzeń i systemów, które zagospodarowują parę generowaną przez kocioł i powstający z niej kondensat (in. skropliny). O tym, jak działa kocioł, dowiesz się TUTAJ.

W jaki sposób działa turbogenerator?

Para z kotła (film z montażu jego elementów znajdziesz TUTAJ) przesyłana jest dedykowanym rurociągiem (rurociąg pary świeżej) do turbiny, gdzie przepływając przez jej łopatki ulega rozprężeniu i wprawia wirnik turbiny w ruch obrotowy. Obracający się wirnik, poprzez przekładnię, napędza generator elektryczny. Ciśnienie pary oraz jej temperatura ulega dużym zmianom. Para oddając energię na łopatkach turbiny rozpręża się z początkowego ciśnienia 40 barów i temperatury 395°C do ciśnienia bliskiemu próżni (0,04÷0.3 bara) i temperatury 46°C.

Następnie rozprężona para wodna trafia do kondensatora (skraplacza), w którym ulega skropleniu. Skropliny przesyłane są do systemu wody zasilającej kotła, po czym cały proces technologiczny zaczyna się od nowa. To kolejny element systemu o obiegu zamkniętym.

W Porcie Czystej Energii zainstalowano turbogenerator kondensacyjno-upustowy. Taki typ urządzenia pozwala na regulowanie wytwarzanej mocy elektrycznej i cieplnej w szerokim zakresie.

Turbogenerator jest w stanie pracować w następujących konfiguracjach:

  • Przy włączonej regulacji ciśnienia na wlocie i wyłączonej regulacji obrotów – tak będzie wyglądał jego podstawowy tryb pracy. W tej konfiguracji moc wytwarzanej energii określana jest przez dostępność ilości pary wlatującej do turbiny oraz ilość pary dostarczanej do sieci ciepłowniczej.
  • Przy włączonej regulacji obrotów i wyłączonej regulacji ciśnienia na wlocie do turbiny.
  • Tryb wyspowy – obciążenie elektryczne turbogeneratora jedynie na użytek własny urządzeń wewnętrznych.

Produkcja energii w kogeneracji

Proces produkcji energii będzie przebiegał w tzw. kogeneracji – jednoczesnej produkcji energii elektrycznej i ciepła. Regulacja ilości wytwarzanej energii pozwoli na dostosowanie się elektrociepłowni do bieżących potrzeb miejskiej sieci ciepłowniczej, ponieważ inaczej wyglądają one latem, a jeszcze inaczej zimą, kiedy to miejska sieć ciepłownicza dostarcza mieszkańcom zarówno ciepłą wodę użytkową, jak i ciepło do ogrzewania mieszkań. Więcej o tym procesie możecie dowiedzieć się TUTAJ.

Turbogenerator parametry:

  • Ciśnienie robocze: 40 barów
  • Temperatura pary świeżej (na wlocie do turbiny): 395 °C
  • Przepływ pary (62,5÷110%): 47,2÷83,9 t/h
  • I upust (nieregulowany): 2,5-4,0 bara
  • II upust (regulowany): 1,0-1,5 bara
  • Ciśnienie na wylocie: 0,04÷0.3 bara
  • Temperatura na wylocie: 46 °C
  • Typ generatora: Synchroniczny, 4-biegunowy
  • Moc elektryczna wytwarzana na zaciskach generatora w warunkach nominalnych (100%): 11-16 MW
Chrzest walczaka w Porcie Czystej Energii

Chrzest walczaka w Porcie Czystej Energii

16 maja 2022 roku odbył się uroczysty chrzest walczaka – kluczowego elementu kotła parowego, odpowiedzialnego za oddzielenie pary od wody (więcej na temat kotła sprawdź TUTAJ). Każda branża ma swoje tradycje i święta, a w branży ciepłowniczej chrzest walczaka to szczególny moment, w którym kończy się ważny etap realizacji inwestycji. Na uroczystość przybyli m.in. Marcin Horała – sekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej, Dariusz Drelich – Wojewoda Pomorski, Leszek Bonna – Wicemarszałek Województwa Pomorskiego oraz oczywiście gospodarz Aleksandra Dulkiewicz – Prezydent Miasta Gdańska.

Uroczystość podzielono na dwie części – oficjalną na placu budowy i konferencyjną zorganizowaną na stadionie Polsat Plus Arena Gdańsk. Z myślą o mieszkańcach Gdańska i wszystkich zainteresowanych projektem, przeprowadzono transmisję „na żywo” na portalu gdansk.pl oraz na profilu Portu Czystej Energii na Facebooku. Relacja cały czas jest dostępna na naszym kanale You Tube, więc zachęcamy do jej obejrzenia (sprawdź tutaj).

Przygotowania do wydarzenia

Dzień świętowania poprzedziły tygodnie przygotowań. Zgodnie z obowiązującą w elektrociepłowniach tradycją, walczakom nadaje się imiona podczas uroczystego chrztu. I tak w Krakowie jest „Krakowiak”, w Bydgoszczy „Wisła” i „Brda”, a w Szczecinie „Angel” i „Stefan”. Port Czystej Energii ma służyć mieszkańcom, więc to im daliśmy możliwość zaproponowania i wyboru imienia. We współpracy z portalem Trójmiasto.pl zorganizowaliśmy konkurs. Każdy mógł zgłosić swoją propozycję – najważniejsze było, aby imię nawiązywało do historii Gdańska, regionu lub jego mieszkańców. Liczba zgłoszeń zdecydowanie nas zaskoczyła. Wpłynęło aż 1191 wspaniałych, zaskakujących pomysłów. Komisja konkursowa wybrała finałową piątkę i w kolejnym etapie, poproszono czytelników o wytypowanie zwycięzcy. Ostatecznie wybrano imię STOLEM.

Przed uroczystością połączone siły przedstawicielek Wykonawcy i Portu Czystej Energii przygotowały napis na walczaku.

Rozbijanie szampana

Podczas uroczystości, w momencie nadania imienia, zwyczajowo rozbija się butelkę szampana. Ma to przynieść szczęście! I nie ma co ukrywać – jest to bardzo stresujący moment. Oczywiście wszystko zostało wcześniej skrupulatnie przygotowane. Trzeba było przemyśleć sposób mocowania butelki, a jej rozbicie poprzedzić próbami. Całość należało przeprowadzić sprawnie, bezpiecznie, a przede wszystkim skutecznie. Nie pomagał fakt, że walczak ma kształt walca o średnicy 1,8 metra i jest zamontowany na wysokości 34 metrów (13 piętro!). Butelka mogła odbić się lub prześlizgnąć po obłej konstrukcji. Zadanie było jasne, należało porządnie uderzyć 😊

Matką chrzestną gdańskiego walczaka została Prezydent Aleksandra Dulkiewicz, która podczas uroczystości udała się w towarzystwie Prezesa Sławomira Kiszkurno na najwyższą kondygnację instalacji. Po krótkim instruktarzu dot. siły uderzenia i wygłoszeniu mowy chrzcielnej: „Nadaję ci imię Stolem. Bądź silny i dzielny oraz jak na olbrzyma przystało dbaj o moc i bezpieczeństwo w Porcie Czystej Energii, dla dobra wszystkich mieszkańców Gdańska i Pomorza”, butelka spektakularnie się rozbiła! Nasz fotograf uchwycił ten moment w pięknym pamiątkowym zdjęciu. Goście, zarówno Ci na miejscu, jak i oglądający transmisję on-line, mogli obserwować wszystko za sprawą ustawionych na wysokości kamer oraz drona. Widać było ogromną radość Pani Prezydent, że misja zakończyła się powodzeniem!

Takiego zdjęcia nikt się nie spodziewał! Fotograf: Jacek Klejment

Oficjalna uroczystość została uwieczniona pamiątkowym, grupowym zdjęciem. Goście mieli również szansę zwiedzić instalację, nawet na jej najwyższym poziomie. Następnie w części konferencyjnej mowa była o perspektywie rozwoju termicznego przekształcania odpadów w Polsce oraz celach i wyzwaniach, jakie stoją przed całą branżą. Przedstawiono stan realizacji prac na naszej budowie i plany Wykonawcy instalacji na kolejne miesiące. Prezes Portu Czystej Energii przywołał historię projektu i podziękował wszystkim zaangażowanym w projekt na przestrzeni lat.

Goście części oficjalnej

Wieczorna klamra

Tego samego dnia wieczorem, kiedy zmęczeni zasiedliśmy przed telewizorem, w znanym teleturnieju „Milionerzy” pojawiło się pytanie za 125 tys. zł o … walczaka! To był nieprawdopodobny zbieg okoliczności, który nas bardzo rozbawił. Grająca niestety nie odpowiedziała poprawnie – widocznie nagranie zostało realizowane za wcześnie. Jesteśmy przekonani, że gdyby uczestniczka teleturnieju była mieszkanką Pomorza, a pytanie padłoby po naszej uroczystości – odpowiedź byłaby oczywista 😊

Pytanie w teleturnieju „Milionerzy” emitowany 16 maja 2022 r.

Jak wygląda sektor instalacji termicznego przekształcania odpadów w Europie i Polsce?

Jak wygląda sektor instalacji termicznego przekształcania odpadów w Europie i Polsce?

Obecnie w Europie funkcjonuje ponad 500 spalarni odpadów, czyli zakładów odzysku energii z odpadów. Te powstające obecnie, w których paliwem są – tak jak w Gdańsku – odpady po mechanicznym przetworzeniu w sortowniach odpadów, wytwarzają w kogeneracji zarówno ciepło, jak i energię elektryczną. Inaczej mówiąc, są to nowoczesne elektrociepłownie opalane odpadami resztkowymi, nienadającymi się do dalszego wykorzystania surowcowego – recyklingu. W krajach takich jak Finlandia, Szwecja, Dania, Belgia, Holandia, Francja, Niemcy, Austria czy Włochy w większości przypadków liczba i wydajność spalarni całkowicie zaspokajają potrzeby w zakresie termicznego przekształcania odpadów. Dla przykładu we Francji jest 121, a w Niemczech 96 tego typu instalacji.

Wśród „nowych” członków UE jedynie Litwa, budując w ostatnim czasie 3 spalarnie, osiągnęła poziom zbliżony do wspomnianych wcześniej krajów. Wiele jednak krajów ma w tym zakresie pilne potrzeby, gdyż ani liczba, ani wydajność istniejących instalacji nie zapewnia możliwości zagospodarowania całości tzw. odpadów resztkowych. Do takich krajów należy Polska. W latach 2015-2019 udało się nam wybudować 7 nowoczesnych spalarni odpadów komunalnych (oraz kocioł wielopaliwowy w Zabrzu) o łącznej maksymalnej wydajności ok. 1,3 mln ton na rok. W trakcie procesu inwestycyjnego znajdują się spalarnie w Gdańsku, Olsztynie i w Warszawie (rozbudowa), a na rozpoczęcie budowy czekają inwestycje w Krośnie i Starachowicach. Jednocześnie w bardzo wielu miejscach w Polsce podjęto działania zmierzające do budowy nowych instalacji, które pozwolą domknąć system gospodarki odpadami i zminimalizować składowanie.

Dlaczego potrzebne są nam spalarnie? Czy nie wystarczy nam recykling?

Nie istnieje coś takiego, jak 100% selektywnej zbiórki czy 100% recyklingu. Każdy proces przebiega z określoną sprawnością, a w procesach przetwarzania zawsze pozostaje część, której nie da się wykorzystać surowcowo. Zarówno w Polsce, jak i w innych krajach UE w strumieniu odpadów komunalnych pozostaje ok. 30%, które nie nadają się do recyklingu, a powstaniu których nie jesteśmy w stanie zapobiec (względy higieniczne, logistyczne, bezpieczeństwa itp.). Stąd w krajach, w których potrzeby spalania odpadów są zabezpieczone przez wystarczającą wydajność instalacji, średni udział spalania wynosi ok. 30%. Bez instalacji termicznego przekształcania odpadów komunalnych (ITPOK), nie będzie również możliwe osiągnięcie limitu ograniczenia składowania do poziomu poniżej 10%, obowiązujący Polskę od 2035 roku.

W Polsce ok. 2 mln ton resztkowych odpadów komunalnych pozostaje niezagospodarowanych ze względu na brak instalacji do termicznego odzysku energii z odpadów i w większości tworzy tzw. szarą strefę. Ta tzw. frakcja energetyczna z odpadów o wartości opałowej powyżej 6 MJ/kg, zgodnie z przepisami nie może być składowana, tym samym wyjeżdża ciężarówkami z Instalacji Komunalnych (MBP) i zostawia za sobą potężny ślad węglowy w Polsce i Europie, niejednokrotnie kończąc swoją „przygodę” w wyniku samozapłonu czy podpalenia w jednym z wielu „magazynów”, mniej lub bardziej legalnie funkcjonujących. W rekordowym 2018 roku w Polsce pożarów takich było 243, w 2019 – 177. To są najbardziej niebezpieczne źródła toksycznych zanieczyszczeń oraz niekontrolowanego CO2.

Jedyną możliwością, by temu przeciwdziałać, na wzór wielu krajów wymienionych powyżej, jest stworzenie warunków, również finansowych, do rozwoju w Polsce branży termicznego przekształcania odpadów z odzyskiem ciepła i energii elektrycznej, przy jednoczesnej dbałości o środowisko naturalne (zapewnia nam to wydana 12 listopada 2019 r. Decyzja Wykonawcza Komisji (UE) 2019/2010 ustanawiająca konkluzje dotyczące najlepszych dostępnych technik (BAT) zgodnie z dyrektywą Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE w odniesieniu do spalania odpadów). Dotyczą one wszystkich instalacji wymagających uzyskania pozwolenia zintegrowanego, zarówno istniejących jak i nowowybudowanych, począwszy od 3 grudnia 2023 r.

No właśnie, jak wygląda wpływ instalacji na środowisko?

Instalacje tego typu są znacznie bardziej przyjaznymi środowisku zakładami energetycznymi, niż te, oparte na węglu czy gazie ziemnym i powinny być wspierane również poprzez przepisy UE, w tym Kryteria Finansowania (Taksonomii). Spalanie odpadów w postaci tzw. frakcji energetycznej, w porównaniu do węgla kamiennego i brunatnego oraz biomasy, powoduje najmniejszą emisję CO2, głównie ze względu na niższą zawartość węgla, a wyższą wodoru. Dodatkowo, część emisji pochodzącej ze spalania odpadów może być klasyfikowana jako emisja ze źródeł odnawialnych (spalanie biomasy) i tym samym nie jest uwzględniana w bilansie emisji CO2.

Nie ma wątpliwości, że rozwój branży ITPOK jest kompatybilny z rozwojem recyklingu, nie wpływa negatywnie na uzyskiwane przez gminy poziomy recyklingu i jest niezbędnym krokiem Polski w kierunku transformacji energetycznej wpisującej się w realizację celów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej. Cele te, stawiane miejskim systemom ciepłowniczym, zgodnie ze zmianami wprowadzanymi pakietem Fit for 55, w 2050 r. mają doprowadzić do tego, by ciepło wprowadzane do sieci pochodziło w 50% z OZE i w 50% z ciepła odpadowego. Instalacje termiczne pracujące w kogeneracji są tego najlepszym przykładem, ponieważ część produkowanego ciepła traktowana jest jako OZE, a pozostała jako „ciepło odpadowe” czyli odzyskane w procesie przetwarzania odpadów.

Czy budowa ITPOKu wpłynie na koszty gospodarowania odpadów poniesionych przez mieszkańców?

Z roku na rok rosną w Polsce koszty zagospodarowania odpadów komunalnych. Jedną z najważniejszych przyczyn jest istnienie znanego z ekonomii prawa popytu i podaży. W sytuacji, gdy popyt na zagospodarowanie odpadów jest coraz większy (a ilość odpadów komunalnych w Polsce rośnie o ok. 0,5 mln ton rocznie), a podaż instalacji, które mogą przyjąć te odpady do bezpiecznego i zgodnego z prawem zagospodarowania, jest niewystarczająca – cena musi rosnąć. W efekcie, jak pokazuje porównanie dwóch dużych polskich miast o porównywalnej liczbie mieszkańców: Krakowa i Łodzi, w Krakowie ze względu na istnienie spalarni opłata mieszkańca za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest blisko o 25% niższa niż w Łodzi. To bardzo ważne kryterium, bo udział tej opłaty w dochodzie rozporządzalnym na 1 mieszkańca jest już bardzo duży.

Rozwiązaniem problemu zagospodarowania ok. 30% odpadów komunalnych w Polsce, nienadających się do recyklingu, a jednocześnie rozwiązaniem problemu jakości powietrza oraz galopujących i nieprzewidywalnych wysokości opłat za zagospodarowanie odpadów komunalnych (uiszczanych przez mieszkańców naszych miast) jest budowa niskoemisyjnych spalarni odpadów, pełniących funkcje elektrociepłowni, oraz rozbudowa sieci ciepłowniczych w miastach i objęcie jak największej liczby mieszkańców dostawami ciepła systemowego.

Warto spojrzeć na przykład Niemiec, gdzie dziś spala się ok. 32% odpadów komunalnych (ok. 26 mln ton, dwa razy więcej niż ich powstaje w Polsce) i poddaje recyklingowi (w tym również obróbce biologicznej) ok. 67% odpadów komunalnych, a składuje poniżej 1% odpadów. Taki system gospodarki odpadami można wręcz uznać za modelowy i zgodny z założeniami „gospodarki o obiegu zamkniętym”.

O branży termicznego przekształcania odpadów – jej przyszłości, nowych technologiach i finansowaniu – rozmawialiśmy z naszymi gośćmi w studio, podczas XIV Konferencji „Termiczne Przekształcanie Odpadów Komunalnych” w Gdańsku. Warto odsłuchać wywiadów, dostępnych na naszym kanale na YouTube: 

https://www.youtube.com/watch?v=O7B6Magck2s

Zmiana czcionki
Kontrast